NGHUYÊN NHÂN CHÁY CHUNG CƯ, NHÀ DÂN. KINH NGHIỆM XÂY, SỬA NHÀ CHỌN DÂY ĐIỆN SAO CHO PHÙ HỢP.

     Nguyên tắc chọn dây trong dân dụng là căn cứ theo thiết bị thì ta tính được ra dòng cho thiết bị, rồi theo đó chọn dây, chọn xong dây thì căn cứ vào đó chọn aptomat để bảo vệ dây điện và thiết bị. Do thay thế và sửa chữa aptomat dễ và rẻ hơn rất nhiều so với việc thay dây và thay thiết bị.

     Nhưng những thợ non tay thường làm ngược lại là từ thiết bị, đoán dòng chọn aptomat rồi mới chọn dây. Nên khi đó thì dây và thiết bị quá tải mà aptomat vẫn không nhẩy( không ngắt điện) dẫn đến việc cháy chập.

     Theo thống kê thì 60-70% cháy nhà là do điện. Nhưng lại không có mấy người chỉ ra nguyên nhân cụ thể là chập điện là vì chập ở dây dẫn, hay thiết bị, hay là do chập aptomat, hay do nguyên nhân nào khác nữa.

     Trong một nhà vì đường dây không phải quá dài và công suất không phải quá lớn nên ta có thể xem trong catalogue hướng dẫn của các hãng dây điện về dòng mà dây có thể chịu tải được. Thì đa phần tiết diện cứ mỗi 1mm2 (1 milimeter vuông) thì dẫn được dòng 6A (6 Ampe) đây là dòng điện định mức. Tương tự như thế dây có tiết diện 4 mm2 (4 milimeter vuông) thì dẫn được dòng là 4x6 = 24A (24 Ampe). Ta luôn chọn dòng dẫn nhỏ hơn hoặc bằng dòng định mức.

     Nhưng điều chú ý ở đây là 1mm2 thì dẫn được dòng 6A là dòng định mức, nghĩa là chúng có thể dẫn trong khoảng thời gian dài. Nhưng nếu như trong khoảng thời gian ngắn 15-20 phút thì chúng có thể dẫn cao hơn dòng định mức đến 50% đến 60%.

     Vì thế nên trong bảng tiết diện dây dẫn. Người ta mới có các mức là: 1mm2 -> 1,5mm2 -> 2,5mm2 -> 4mm2 -> 6mm2 -> 10mm2….

     Nghĩa là dây 1mm2 có thể dẫn tối đa là bằng dòng định mức của dây 1,5mm2 là 9A (9 ampe)

     Dây 1,5mm2 có thể dẫn tối đa là bằng dòng định mức của dây 2,5mm2 là 15A (15 ampe)

     Dây 2,5mm2 có thể dẫn tối đa là bằng dòng định mức của dây 4,0mm2 là 24A (24 ampe)

      …

     Vấn đề chính là chỉ dẫn trong thời gian ngắn 15-20 phút, nếu dẫn lâu hơn 20 phút, nhiều lần như vậy trong thời gian dài (3-5 năm) dây điện sẽ bị nóng quá mức dẫn đến bị ròn dây, hỏng lớp PVC của dây điện. Dẫn đến chập cháy đây chính là nguyên nhân của hầu hết các đám cháy trung cư, cháy nhà dân.

     Vì lý do có thể chịu quá tải lên đến 50-60%. Nên nhiều thợ điện cứ vin vào cớ đó mà nói “tao vẫn làm thế có sao đâu”. Nhưng do thực tế họ không có hiểu được nguyên lý, và dụng ý của nhà sản xuất cũng như ý nghĩa của các tiêu chuẩn, quy chuẩn. Hậu quả thì chủ nhà phải chịu.

     Vấn đề tiếp nữa là chọn aptomat sao cho phù hợp. Thì từ chọn xong dây, ta tính được ra dòng, từ đó ta chọn áp có dòng định mức bằng hoặc thấp hơn đó. Ta có những dòng định mức của áp là: 6A, 10A, 16A, 20A,25A, 32A, 40A, 50A, 63A… Và tại sao lại có các thông số như thế?

    - 6A vì có dây 1mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 6A.

    - 10A vì có dây 1,5mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 9A.

    - 16A vì có dây 2,5mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 15A.

    - 20A vì aptomat này có thể cấp nguồn cho 2 aptomat mắc song song là 10A và 16A.

    - 25A vì có dây 4mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 24A.

    - 32A vì aptomat này có thể cấp nguồn cho 2 hoặc 3 aptomat mắc song song là 10A và 16A hoặc 20A.

    - 40A vì có dây 6mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 36A và vì aptomat này có thể cấp nguồn cho 2 hoặc 3 hoặc 4 aptomat mắc song song là 10A và 16A hoặc 20A, 25A.

    - 63A vì có dây 10mm2 thì dẫn được dòng dòng định mức là 60A và aptomat này có thể cấp nguồn cho 2 hoặc 3 aptomat mắc song song là 20A và 32A hoặc 40A.

    ….

     Còn tại sao là các dây dẫn là có các dòng điện như vậy thì là bởi vì công suất của các thiết bị là đã được tính toán sao cho phù hợp. Ta đã biết trong vật lý có công thức là: Q = m.c. delta(t). Mà trong các thiết bị gia dụng hầu như đều dùng để đun nấu thực phẩm… Nên sẽ được quy theo nhiệt dung riêng của nước c=4200 (J/kg.K). Mà công suất của điện năng là P=U.I.cos(phi). A=P.t và Q = A. Mà điện áp U thì đã được quy chuẩn theo mức cách điện của vật liệu. Nên từ đó tính ra được dòng điện I sao cho phù hợp với việc đun nấu, chiếu sáng, sưởi ấm… Chính vì vậy ta có dòng điện rồi từ đó có bảng quy chuẩn của dây điện, thiết bị bảo vệ như aptomat, cầu chì....

     Qua đây giúp ta hiểu rằng, chẳng có điều gì là tự nhiên. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được tính toán rất kỹ để phù hợp với sinh hoạt của con người sao cho thuận với các quy luật vật lý của tự nhiên.

     Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây. Chúc các bạn luôn có sức khỏe và thành công trong công việc!

TRỊNH TIẾN BK